Παγκοσμιοποίηση

 ΚΕΙΜΕΝΟ Ι

Οι Ευρωπαίοι βλέπουν θετικά την παγκοσμιοποίηση

 Πολλοί παράγοντες τροφοδοτούν τις αντιδράσεις απέναντι στην παγκοσμιοποίηση, όπως, για παράδειγμα, η ξενοφοβία, η απώλεια θέσεων εργασίας και ο φόβος για τρομοκρατικές επιθέσεις.

Οι πολέμιοι της παγκοσμιοποίησης προτείνουν σειρά μέτρων οικονομικού και πολιτισμικού προστατευτισμού, όπως έγινε αντιληπτό στις πρόσφατες προεκλογικές εκστρατείες στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ολλανδία και στη Γαλλία. Από την άλλη πλευρά, οι ηγέτες της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου υπερασπίζονται την παγκοσμιοποίηση, ασκώντας πιέσεις για πολιτικές που θα κατανείμουν τα οφέλη της σε μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού και όχι σε μικρότερα. Κατόπιν τούτου, μπορεί κανείς να διατυπώσει το ερώτημα: Ποια είναι η στάση των Ευρωπαίων έναντι της παγκοσμιοποίησης;

Σε έρευνα που έγινε το 2016, το 80% των Βορειοευρωπαίων απαντά ότι η παγκοσμιοποίηση αποτελεί σημαντική ευκαιρία ανάπτυξης.

Σχεδόν το 65% των συμμετεχόντων που ενστερνίζονται αυτήν την άποψη προέρχεται από τρεις δυτικές και έντεκα ανατολικοευρωπαϊκές χώρες – όλες μέλη της Ε.Ε. Στη Nότια Ευρώπη αυτήν την άποψη αποδέχεται το 55%. Προκρίναμε μεταξύ των άλλων χωρών τη Γαλλία, επειδή το 2009 η άποψη ότι η παγκοσμιοποίηση ευνοεί την ανάπτυξη είχε παύσει να έχει πολλούς υπερασπιστές. Αλλά και το 2016 δεν ενθουσίαζε πολλούς.

Αξίζει να παρατηρήσει κανείς πώς εξελίσσεται αυτή η δυναμική στη διάρκεια του χρόνου. Σε όλες τις περιφέρειες της Ε.Ε. η στήριξη στην παγκοσμιοποίηση μειώθηκε αισθητά μετά το 2009, όταν η οικονομική κρίση ξέσπασε και άρχισε να πλήττει τις οικονομίες των χωρών και τα άτομα. Σταδιακά, όμως, κάνει την επανεμφάνισή της τα τελευταία χρόνια στην Ε.Ε., διότι η οικονομία βαδίζει πλέον σε θετικό έδαφος.

Στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, από το 2009 έως το 2012 καταγράφηκε η μεγαλύτερη μείωση στον αριθμό όσων θεωρούν την παγκοσμιοποίηση ευκαιρία ανάπτυξης. Αντιστοίχως, την ίδια χρονική περίοδο παρατηρήθηκε υποχώρηση όσον αφορά την πίστη που έδειχναν οι πολίτες στη Δημοκρατία και στην Ε.Ε. Εφόσον αυτές οι χώρες δέχθηκαν το μεγαλύτερο πλήγμα από την κρίση, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την υπόθεση ότι η αντίληψή τους για την παγκοσμιοποίηση, τη Δημοκρατία και την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαφοροποιήθηκε εξαιτίας των μεγάλων οικονομικών προβλημάτων.

Ποια είναι τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των οπαδών της παγκοσμιοποίησης; Οι νέοι άνθρωποι και όσοι σπουδάζουν πιστεύουν ότι η παγκοσμιοποίηση είναι ευκαιρία ανάπτυξης. Οι άνω των 55 ετών και όσοι δεν συνέχισαν το σχολείο μετά το γυμνάσιο είναι πιο διστακτικοί. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η οικονομική τους κατάσταση.

Για παράδειγμα, το 71% όσων δεν δυσκολεύτηκαν ποτέ να πληρώσουν τους λογαριασμούς στο σπίτι τους βλέπει ως ευκαιρία την παγκοσμιοποίηση, έναντι του 49% που δυσκολεύτηκε τις περισσότερες φορές να το κάνει.

Ένα ακόμα στοιχείο έχει να κάνει με την έννοια του πολίτη: το 75% όσων πιστεύουν πως η φωνή τους είναι ισχυρή στη χώρα τους βλέπει θετικά την παγκοσμιοποίηση, εν συγκρίσει με το 54% όσων πιστεύουν το αντίθετο. Όσοι, τώρα, εκτιμούν πως η Ε.Ε. αποτελεί θετική κατάκτηση, είναι δύο φορές πιθανότερο να θεωρήσουν την παγκοσμιοποίηση ως δυνατότητα ανάπτυξης της οικονομίας.

Οπότε, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι υπέρμαχοι της παγκοσμιοποίησης είναι οι νεότεροι και πιο μορφωμένοι άνθρωποι, όσοι βρίσκονται σε καλή οικονομική κατάσταση, όσοι θεωρούν ότι συμμετέχουν στο πολιτικό γίγνεσθαι και όσοι είναι θετικά διακείμενοι ως προς την Ε.Ε.

Από τον ημερήσιο τύπο

 ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙ

 Υπάρχουν πράγματι σκεπτικοί που επιμένουν να μην πολυκαταλαβαίνουν τι είναι η παγκοσμιοποίηση 

 Ίσως ένα από τα εντυπωσιακότερα γεγονότα των τελευταίων ετών είναι οι περίφημες διαδηλώσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου εναντίον του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης. Η τελευταία, ως λέξη τουλάχιστον, παρόλο που έχει εξαιρετικά μικρή ηλικία, εγκαταστάθηκε ήδη με τόση αυτάρεσκη βεβαιότητα στο καθημερινό λεξιλόγιο που δεν χρειάζεται καν να την εξηγήσει κανείς: θεωρείται κάτι το αυτονόητο και το αμέσως λειτουργικό, όπως εξάλλου και η λέξη διαδήλωση. Οι δύο λέξεις φαίνεται ότι είναι καταδικασμένες να συνυπάρξουν, αν και δεν είναι απολύτως βέβαιο ότι χαρακτηρίζονται, και οι δύο, από τον ίδιο δείκτη σαφήνειας. Υπάρχουν πράγματι σκεπτικοί που, ενώ καταλαβαίνουν πολύ καλά τι είναι μια διαδήλωση, επιμένουν να μην πολυκαταλαβαίνουν τι είναι η παγκοσμιοποίηση. Τούτη ‘δω, για τους εμπνευστές της, μοιάζει η μοναδική λύση, στην κλίμακα του πλανήτη, στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα: υπόσχεται ένα είδος συλλογικής ευτυχίας, κάπως επιβεβλημένης και μονόδρομης είναι η αλήθεια, η οποία απορρέει από τους νόμους της παγκόσμιας αγοράς. 

Για τους αντιπάλους της όμως η παγκοσμιοποίηση είναι ένα είδος πονηρού ευφημισμού ο οποίος συγκαλύπτει πολύ παλιά και γνωστά φαινόμενα που έχουν να κάνουν απλούστατα με την αρπακτική διάθεση αυτών που κατέχουν εναντίον αυτών που δεν έχουν. Από τη σκοπιά αυτή, η «παγκοσμιοποίηση» συνδυάζεται με άλλους ευφημισμούς, όπως είναι, για παράδειγμα, η περίφημη

«ελαστικότητα» της εργασίας. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς σοφός ή οικονομολόγος για να καταλάβει ότι με τον όρο αυτόν οι εμπνευστές του εννοούν κάτι που όλοι γνωρίζαμε από πάντα: τη νυχτερινή εργασία, τα ακανόνιστα ωράρια, την εργασία το Σαββατοκύριακο και άλλες τέτοιες χαρούμενες πρωτοβουλίες, που αποτελούσαν ανέκαθεν τα όνειρα της εργοδοσίας. Στην προοπτική αυτή, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η εποχή μας είναι πεζή και αφαιρεί το δικαίωμα στο όνειρο: μόνο που τα όνειρα που πραγματοποιεί είναι τα όνειρα του τραπεζίτη, του χρηματιστή, του ασφαλιστή και του βιομηχάνου. Και ποιος θα μπορούσε να αμφισβητήσει το δικαίωμα αυτών των ανθρώπων στο όνειρο; Προφανώς εκείνοι για τους οποίους τα όνειρα αυτά είναι εφιάλτης: δηλαδή η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων. 

Ίσως έτσι θα μπορούσε να εξηγήσει κανείς, τουλάχιστον σε πρώτη προσέγγιση, τις βίαιες διαδηλώσεις εναντίον της παγκοσμιοποίησης στο Σηάτλ, στον Καναδά, στη Νίκαια, στο Γκότεμποργκ και αυτήν που προετοιμάζεται στη Γένοβα της Ιταλίας. Βεβαίως οι ηγέτες των κρατών που έχουν αναλάβει να υπερασπισθούν το δικαίωμα των εργοδοτών στο όνειρο δεν αντιλαμβάνονται τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις τους ύστερα από τα επεισόδια στη σουηδική πόλη που στοίχισαν τη ζωή σε έναν νεαρό φοιτητή, ο οποίος δεν θα μπορέσει ποτέ πια να ονειρευτεί. Η ομοφωνία των δηλώσεων ήταν αξιοσημείωτη: όλοι οι ηγέτες αναγνώρισαν, ύστερα από ώριμη σκέψη, όπως είναι φυσικό για ανθρώπους που κρατούν στα χέρια τους τις τύχες του κόσμου, ότι κινδυνεύουν οι δημοκρατικές διαδικασίες και η ίδια η δημοκρατία· όχι βεβαίως από τις αποφάσεις τους, με τις οποίες κερδίζουν ίσως την εμπιστοσύνη των αγορών χάνοντας όμως την εμπιστοσύνη των λαών, ενώ ταυτοχρόνως δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την οργανωμένη ανάπτυξη ναζιστικών κινημάτων στην Ευρώπη, αλλά από τις ενέργειες των διαδηλωτών […]

Ο κ. Γεράσιμος Βώκος είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. ΤΟ ΒΗΜΑ , 15-07-2001 

  ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙΙ

 Το ποίημα του Γερμανού συγγραφέα, Γκίντερ Γκρας, με τίτλο «Η Ντροπή της Ευρώπης» δημοσιεύεται σήμερα σε παγκόσμια αποκλειστικότητα στην «Καθημερινή», από κοινού με τη Sueddeutsche Zeitung. Χρησιμοποιώντας τη φόρμα αρχαιοελληνικής ωδής, ο νομπελίστας απευθύνεται στην Ευρώπη και την προειδοποιεί ότι κινδυνεύει με πνευματική πενία αν αποπέμψει από τις αγκάλες της τη χώρα που τη δημιούργησε. Με αναφορές στην Ιφιγένεια εν Ταύροις του Γκαίτε, τον μύθο της Αντιγόνης και το έργο του φιλέλληνα Γερμανού λυρικού ποιητή Χέλντερλιν ο Γκρας διατρέχει την ελληνική Ιστορία, από την αρχαιότητα ως τη χούντα των συνταγματαρχών. Καταλήγει δε με την απειλή ότι «η απληστία των τραπεζών, των επιτρόπων και των εγκαθέτων τους» θα προκαλέσει τη μήνι των ίδιων των θεών. Δίχως την Ελλάδα η Ευρώπη θα είναι φτωχότερη, μία ήπειρος φθαρμένη και στερημένη από οποιαδήποτε πνευματικότητα.

  «Η Ντροπή της Ευρώπης»

Στο χάος κοντά, γιατί δεν συμμορφώθηκε στις αγορές· κι Εσύ μακριά από τη Χώρα, που Σου χάρισε το λίκνο.

Όσα Εσύ με την ψυχή ζήτησες και νόμισες πως βρήκες, τώρα θα καταλυθούν, και θα εκτιμηθούν σαν σκουριασμένα παλιοσίδερα. Σαν οφειλέτης διαπομπευμένος και γυμνός, υποφέρει μια Χώρα· κι Εσύ, αντί για το ευχαριστώ που της οφείλεις, προσφέρεις λόγια κενά.

Καταδικασμένη σε φτώχεια η Χώρα αυτή, που ο πλούτος της κοσμεί Μουσεία: η λεία που Εσύ φυλάττεις.

Αυτοί που με τη δύναμη των όπλων είχαν επιτεθεί στη Χώρα την ευλογημένη με νησιά, στον στρατιωτικό τους σάκο κουβαλούσαν τον Χέλντερλιν.

Ελάχιστα αποδεκτή Χώρα, όμως οι πραξικοπηματίες της, κάποτε, από Εσένα, ως σύμμαχοι έγιναν αποδεκτοί.

Χώρα χωρίς δικαιώματα, που η ισχυρογνώμονη εξουσία ολοένα και περισσότερο της σφίγγει το ζωνάρι.

Σ’ Εσένα αντιστέκεται φορώντας μαύρα η Αντιγόνη, και σ’ όλη τη Χώρα πένθος ντύνεται ο λαός, που Εσένα φιλοξένησε.

Όμως, έξω από τη Χώρα, του Κροίσου οι ακόλουθοι και οι όμοιοί του όλα όσα έχουν τη λάμψη του χρυσού στοιβάζουν στο δικό Σου θησαυροφυλάκιο.

Πιες επιτέλους, πιες! κραυγάζουν οι εγκάθετοι των Επιτρόπων· όμως ο Σωκράτης, με οργή Σου επιστρέφει το κύπελλο γεμάτο ως επάνω. Θα καταραστούν εν χορώ, ό,τι είναι δικό Σου οι θεοί, που τον Όλυμπό  τους η δική Σου θέληση ζητάει ν’ απαλλοτριώσει. Στερημένη από πνεύμα, Εσύ θα φθαρείς χωρίς τη Χώρα, που το πνεύμα της, Εσένα, Ευρώπη, εδημιούργησε

(Μετάφραση:  Πατρίτσια Αδαμοπούλου)

 

 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

 ΟΜΑΔΑ Ά:

 1.  Να  καταγράψετε    τα    χαρακτηριστικά    των   οπαδών    της   παγκοσμιοποίησης, όπως καταγράφονται στο ΚΕΙΜΕΝΟ Ι σε 50 – 60 λέξεις.

 2. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου ΙΙ σε 60-80 λέξεις.

ΟΜΑΔΑ ΄Β:

1. Ο συγγραφέας του κειμένου Ι χρησιμοποιεί στατιστικά στοιχεία. Πού αποσκοπεί αυτή τακτική και με ποιον τρόπο πειθούς συνδέεται;

2. «Κατόπιν τούτου, μπορεί κανείς να διατυπώσει το ερώτημα: Ποια είναι η στάση των Ευρωπαίων έναντι της παγκοσμιοποίησης;»: Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τον       ευθύ    λόγο.   Σχολιάστε        τη σκοπιμότητα αυτής της επιλογής. Μετατρέψτε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο. Τι παρατηρείτε;

3. Πώς κρίνετε το ύφος του ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΙΙ. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας με αναφορές μέσα από το κείμενο. Πόσο αποτελεσματικό θεωρείτε το συγκεκριμένο ύφος;

4. Ποιες είναι οι διαφορές που εντοπίζετε ανάμεσα στα ΚΕΙΜΕΝΑ Ι & ΙΙ με βάση το ύφος και τον σκοπό τους;

 

ΟΜΑΔΑ Γ΄

• Να ερμηνεύσετε τον τίτλο του ποιήματος. Ποια κατά τη γνώμη σας είναι η ντροπή της Ευρώπης; Αναπτύξτε τις απόψεις σε 150-200 λέξεις

 ΟΜΑΔΑ Δ΄ 

 Σας δίνετε η ευκαιρία να στείλετε επιστολή 300-400 λέξεων στην εφημερίδα που δημοσίευσε το ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙ, στην οποία θα καταγράφετε και άλλους κινδύνους που απορρέουν από την παγκοσμιοποίηση, εκτός από αυτούς που καταγράφονται στο άρθρο. Να στηριχθείτε στις πληροφορίες των κειμένων που διαβάσατε.

 

ή

 

• Λαμβάνοντας υπόψη σας τις πληροφορίες από τα κείμενα που διαβάσατε, να αντικρούσετε τα επιχειρήματα των οπαδών της παγκοσμιοποίησης σε ομιλία 5΄ (300-400 λέξεις) που θα εκφωνήσετε στο Ευρωκοινοβούλιο των Νέων.