Α) Ανάλογα με τη σημασία των λέξεων
Μεταφορά: όταν η σημασία μιας λέξης μεταφέρεται, επεκτείνεται, σε μια άλλη λέξη που έχει μικρή ή μεγάλη ομοιότητα με αυτή.
Π.χ Έχει χρυσή καρδιά
Παρομοίωση: όταν συσχετίζουμε κάτι, για να τονίσουμε την ιδιότητά του, με κάτι άλλο πολύ γνωστό που έχει την ιδιότητα αυτή σε μεγάλο βαθμό. Χρησιμοποιούμε τις λέξεις: σαν,όπως,λεςκαι,καθώς,ωσαν.
Π.χ Μας παραμόνευε σαν την οχιά
Προσωποποίηση:όταν αποδίδονται ανθρώπινες ιδιότητες σε ζ’ωα, πράγματα ή αφηρημένες έννοιες.
Π.χΤο αηδόνι καλημέρισε χαρούμενα την αυγή
Αλληγορία:όταν μια φράση ή ένα ολοκληρωμένο κείμενο κρύβει διαφορετικό νόημα από αυτό που φανερώνουν οι λέξεις.
Π.χ Ένας αετός περήφανος...δεν μένει πάνω στα βουνά για να ξεχειμωνιάσει... (αντί:κλέφτης)
Ειρωνεία:όταν χρησιμοποιείται μια λέξη ή φράση με προσποίηση ,με εντελώς διαφορετική σημασία από την πραγματική της.
Π.χΩραία τα κατάφερες! (αντί: άσχημα)
Υπερβολή:όταν περιγράφεται κάτι με τρόπο που ξεπερνά την πραγματικότητα
Π.χ Κολοκοτρώνης φώναξε και όλος ο κόσμος τρόμαξε
Κλιμακωτό:Όταν διάφορα γεγονότα , αντικείμενα ή πρόσωπα περιγράφονται σε μορφή κλίμακας ανάλογα με τη σημασία τους είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω).
Π.χ Είχα γυναίκα και παιδιά κι αγγόνια.
Β)Ανάλογα με τη θέση των λέξεων
Ασύνδετο : Όταν όμοιοι όροι ή προτάσεις μέσα στην περίοδο χωρίζονται μεταξύ τους με κόμμα, ενώ δεν υπάρχουν μεταξύ τους σύνδεσμοι.
Π.χΤο τουφέκι ανάβει,αστράφτει,λάμπει, κόφτει το σπαθί.
Πολυσύνδετο: όταν αντίθετα προς το ασύνδετο , περισσότεροι από δύο όμοιοι όροι ή όμοιες προτάσεις συνδέονται μεταξύ τους με συμπλεκτικούς ή διαζευκτικούς συνδέσμους.
Π.χ Ο ήλιος βασίλεψε κι ο αετός αποκοιμήθηκε/κι ο κυρ Βοριάς ο δροσερός στης μάνας του πηγαίνει.
Υπερβατό: Όταν για δυο λέξεις που έχουν συντακτική θέση , η μία δεν τίθεται στην κανονική της θέση, αλλά υπερβαίνει άλλες λέξεις και τοποθετείται σε άλλη θέση μέσα στην πρόταση.
Π.χ Τότε έτσι η φωτοστάλαχτητου απάντησε η Παλλάδα. (αντί:ηφωτοστάλλαχτη Παλλάδα του απάντησε)
Παρήχηση: Όταν δύο ή περισσότερες λέξειςομόηχες ή ετυμολογικά συγγενικέςπαρατάσσονται κοντά η μία στην άλλη.
Π.χΤραγούδιτραγουδήστε μου, χιλιοτραγουδημένο.
Γ)Ανάλογα με την πληρότητα του λόγου
Περίφραση: Όταν μια έννοια εκφράζεται περιφραστικά , δηλαδή με τη χρήση δύο ‘η περισσότερων λέξεων , ενώ θα μπορούσε να εκφραστεί μονολεκτικά ,με μια λέξη.
Π.χ Πατέρα μας, του Κρόνου γιε ,των επουράνιων πρώτε. (αντί: Δία)
Αποσιώπηση: όταν αποφεύγεται να ολοκληρωθεί η αναφορά σε κάτι και στη θέση του τοποθετούνται
αποσιωπητικά.
Π.χ Δεν είχα μόνο αυτά να πω, αλλά και κάτι ακόμα..
Επαναφορά: όταν δύο ή περισσότερες προτάσεις αρχίζουν με την ίδια λέξη ή φράση .
Π.χΚαβάλα παν στην εκκλησιά/ καβάλα προσκυνάνε...