Trap: Πόσο μισογυνιστικό είναι τελικά το μουσικό είδος που κάνει θραύση στους νέους;
Η δημοφιλία της τραπ σε συνάρτηση
με το πώς κατασκευάζεται σε αρκετά τραγούδια
η γυναικεία ταυτότητα αποτελεί ένα επαναλαμβανόμενο θέμα συζήτησης.
[...]
Το ερώτημα είναι ένα: πόσο
συναφές με την Ελλάδα του 2022 μπορεί να είναι ένα μουσικό ρεύμα που πολλά και
εξαιρετικά δημοφιλή κομμάτια του εδραιώνουν μια πατριαρχική αισθητική με
κακοποιητικό/σεξιστικό στίχο και συστηματική υποτίμηση της γυναικείας
υπόστασης; «Σίγουρα στην εποχή μας είναι λιγότερο αποδεκτό αυτό (για την
ακρίβεια, λιγότερο politicallycorrect, όχι ουσιαστικά λιγότερο αποδεκτό), ωστόσο
η νεολαία, μέχρι τα 18 το πολύ 20, "ψαρώνει” με αυτό το περιεχόμενο, γιατί
έχει καθιερωθεί σαν μέτρο ανδρισμού σε μια κοινωνία που υποθάλπει αυτή
τηνπεποίθηση.
Όσο μεγαλώνουν, οι περισσότεροι,
ελπίζω, ψάχνουν για κάτι πιο ανθρώπινο και ουσιώδες», σημειώνει ο Σπάρτακος
Τσακοπιάκος, ιδιοκτήτης της Stay Independent, της εταιρείας που υπήρξε
πρωτοπόρος στην εδραίωση των ραπ καλλιτεχνών στο Spotify, εκεί δηλαδή όπου
ακούγεται και γίνεται γνωστή η μουσική τους, προκειμένου να έχουν αυξημένα
έσοδα από τις ψηφιακές πωλήσεις. [...]
Παρακλάδι της ραπ, η τραπ
γεννήθηκε στα τέλη του 1990 στα γκέτο της Ατλάντα και πήρε το όνομά της από τα
traphouses, δηλαδή τα σημεία παρασκευής και πώλησης ναρκωτικών ουσιών. «Οι
ασφυκτικές κοινωνικές συνθήκες δημιούργησαν το έδαφος για να γραφτούν
παραβατικοί ύμνοι», σημειώνει ο Saske, ένας από τους πιο δημοφιλείς χιπχοπ
καλλιτέχνες στη χώρα μας. Αν και αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο
μισογυνισμός είναι κομμάτι της ραπ μουσικής, ο προβληματισμός γιατην
αναπαραγωγή του σε αντίστοιχα ελληνικά κομμάτια κρύβει μερικές παρανοήσεις τόσο
παλιές όσο και η ιστορία της συγκεκριμένης μουσικής.
Αφενός αυτό οφείλεται στη
δεδομένα ελλιπή εξοικείωση με τη ραπ κουλτούρα, αφετέρου στην άποψη ότι η τέχνη
είναι η ρηχή και μονοδιάστατη αντανάκλαση της κοινωνίας και οφείλει να έχει ένα
μήνυμα, να διδάσκει κάτι. «Υπάρχει η αντίληψη ότι ο δημιουργός κατασκευάζει με
πρόθεση ένα συγκεκριμένο μήνυμα για τον αποδέκτη
– όχι», λέει ο Saske. «Δημιουργός
και ακροατής είναι συμπτώματα των ιστορικών συνθηκών, όχι οι αιτίες». Από τη
μεριά της, η EXPE, μία από τις πιο γρήγορα ανερχόμενες γυναίκες ράπερ (το
επερχόμενο πρώτο της άλμπουμ συνοδεύεται από υψηλές προσδοκίες), διαφωνεί με το
περιεχόμενο των τραπ στίχων, αλλά διευρύνει τον παραπάνω συλλογισμό τονίζοντας
ότι «η τέχνη δεν μπορεί να οριστεί από την ηθική μιας κοινωνίας σε μια δεδομένη
ιστορική στιγμή».
Περιγράφοντας το ευρύτερο πλαίσιο παραγωγής και πρόσληψης μέρους της ελληνικής τραπ, ο κ. Τσακοπιάκος παρατηρεί ότι «αυτό το περιεχόμενο δεν είναι νέο.
Νέος είναι ο ωμός τρόπος με τον
οποίο παρουσιάζεται, ειδικά στη μουσική.
Ο πυρήνας του προβλήματος είναι ο
ίδιος διαχρονικά και ευθύνη γι’ αυτό έχουν οι κοινωνικές ανισότητες, η
συντήρηση προτύπων που υποβαθμίζουν τις γυναίκες και η εκπαίδευση». Και
προσθέτει: «Χωρίς να θέλω να προστατεύσω κανέναν, αν το πρόβλημα δεν ήταν τόσο
βαθύ, αυτοί οι καλλιτέχνες δεν θα έβρισκαν ανταπόκριση
και κοινό, αλλά θα
περιθωριοποιούνταν» [...]
Γιώργος Πολυμενέας, https://www.kathimerini.gr
Εισαγωγικό σημείωμα: Το κείμενο
είναι απόσπασμα από ερευνητική εργασία μαθητών Λυκείου.
Η μουσική και η ψυχολογία των
νέων
Η μουσική μπορεί να θεωρηθεί και
ως ένας τρόπος άσκησης ή ψυχικής εκτόνωσης για πολλούς νέους (και όχι μόνο),
αφού εκφράζει το ψυχικό μας συναίσθημα,
σύμφωνα με έρευνες ψυχολόγων. Δεν
είναι λίγες οι φορές που η μουσική μάς προσφέρει χαλάρωση και μας δίνει τη
δυνατότητα να αποδράσουμε νοητά από την καθημερινότητα και να αφήσουμε το μυαλό
μας να ονειρεύεται μέσα από την μουσική, έτσι ώστε να ανεβάσουμε τη διάθεσή μας
και να αφεθούμε στους ρυθμούς της. Η χαλάρωση που επιτυγχάνεται με τη μουσική
μάς προκαλεί διάφορα συναισθήματα, τις περισσότερες φορές ευφορίας, που ευνοεί
όμως και μια καινούργια διαθεσιμότητα και μεγαλύτερη δεκτικότητα σε εξωτερικούς
ερεθισμούς. Σε αυτό ακριβώς το στάδιο η μουσική παύει να είναι απλώς ένα
στοιχείο χαλάρωσης και παίζει θεραπευτικό ρόλο.
Οποιοδήποτε είδος μουσικής και αν
ακούμε, φαίνεται πως παίζει πρωταρχικό ρόλο στη ζωή μας, και μάλιστα σχετίζεται
με την έκφραση των πιο θετικών μας συναισθημάτων. Μελέτη που δημοσιεύτηκε σε
αυστραλιανή ψυχιατρική επιθεώρηση,αναλύει τι κινδύνους εμπεριέχει το κάθε είδος
μουσικής. Όσοι νέοι λοιπόν τους αρέσει η metal είναι επιρρεπείς σε εγκεφαλικά
προβλήματα από το έντονο κούνημα του κεφαλιού, οι φίλοι της pop έχουν δυσκολίες
στο να τηρήσουν τους πανάρχαιους κανόνες της εκκλησίας για τη σεξουαλικότητα
τους. Αυτοί τώρα που προτιμούν τους ηλεκτρονικούς ήχους της dance μουσικής
έχουν άλλα προβλήματα, τον κίνδυνο εμφάνισης αρθριτικών σε μετέπειτα ηλικία.
Μάλιστα τονίζεται πως στην προκειμένη περίπτωση δεν παίζει κανένα ρόλο το
κοινωνικό status τους εφήβους. Πάμε και στη rap όπου εκεί οι νέοι
αντιμετωπίζουν τον θυμό, την βία και την παραβατική συμπεριφορά, όπως την
αδυναμία τυφλής υπακοής στις εντολές των προϊσταμένων.
Και τέλος όσοι είναι πιο ψαγμένοι
και ακούνε jazz είναι συνήθως μοναχικοί και δυσκολεύουν το έργο των διαφημιστών
στο να χαράξουν αγοραστικές συνήθειες. [...]
Πολλοί πιστεύουν πως με ότι
ασχολούμαστε, είτε αυτό είναι η μουσική, είτε το διάβασμα είτε κάποιος άλλος
ψυχαγωγικός τρόπος, αναπόφευκτα επηρεάζει και τον τρόπο ζωής μας και
διαμορφώνει τη προσωπικότητά μας.
Και αν τελικά διαμορφώνει έναν
τρόπο ζωής, θα μπορούσε να υπάρξει η μουσική που να διαμορφώνει τους ανθρώπους;
Αν υπήρχε «ιδανική μουσική» που ναέφτιαχνε τους «ιδανικούς» ανθρώπους η ζωή και
οι άνθρωποι θα ήταν ίδιοι και μονότονοι! «Ιδανική» μουσική είναι κάτι το
σχετικό, και δεν μπορεί να δημιουργήσει τον «ιδανικό» άνθρωπο, γιατί απλούστατα
δεν υπάρχει ιδανικό μοντέλο ανθρώπου.
Ο καθένας έχει την προσωπικότητά
του. Ο άνθρωπος βασίζεται στις ικανότητές του και δεν πρέπει να μπαίνει σε
μάζες. Πρέπει να κρατάει τον χαρακτήρα του και να προσφέρει ό,τι μπορεί στο
σύνολο. Όπως ακριβώς και η μουσική.
Για αυτό φορέστε τα ακουστικά
σας... ! Όπως είχε γράψει και ο Πολύβιος «είναι ωφέλιμο για τους ανθρώπους να
ασκούνται στη μουσική». Η μουσική είναι πολιτισμός!
Σε πιο προσωπικό επίπεδο, οξυγονώνει το μυαλό, είναι ο πιο
αποτελεσματικός τρόπος να μάθεις
να σκέφτεσαι και η συντροφιά που ποτέ δε θα χάσεις!
https://blogs.sch.gr/2lykmeso/files/
2015/02/Η-Μουσική-και-οι-Νέοι.pdf
ΚΕΙΜΕΝΟ 3
Για τη μουσική – ΧαλίλΓκιμπράν
Κάθισα πλάι σε μια κοπέλα που η
καρδιά μου αγαπάει, κι άκουγα τα λόγια της... Η
μαγευτική φωνή της Αγαπημένης μου
μπήκε στην καρδιά μου. Τούτη είναι η μουσική,
ω φίλοι μου, γιατί την άκουσα
μέσα απ’ τα στενάγματά εκείνης που αγαπούσα... Με
τα μάτια της ακοής μου, είδα την
καρδιά της Αγαπημένης μου.
Θεϊκή μουσική
Κόρη της ψυχής του Έρωτα
Δοχείο της πίκρας και της Αγάπης
Όνειρο της ανθρώπινης καρδιάς
Καρπέ της θλίψης
Ανθοί της ευτυχίας, ευωδιά και
Μπουμπούκι της χαράς
Γλώσσα των εραστών
Που φανερώνεις μυστικά
Μάνα των δακρύων του κρυφού έρωτα
Εμπνεύστρια ποιητών...
Ενότητα σκέψης μέσα
Σε κομμάτια από λέξεις
Που παίρνεις ομορφιά
Και πλάθεις έρωτα
Κρασί της χαρούμενης καρδιάς
Μέσα στον κόσμο των ονείρων...
Ω μουσική
Στα βάθη σου αφήνουμε τις καρδιές
Και τις ψυχές μας
Εσύ μας δίδαξες να βλέπουμε με τ’
αφτιά μας
Και ν’ ακούμε με τις καρδιές μας.
(ΧαλίλΓκιμπράν, Η φωνή του
δασκάλου, εκδ. Μπουκουμάνης)
Α) Να αποδώσετε συνοπτικά τις
απόψεις που διατυπώνονται στο κείμενο 2 για την
προσφορά της μουσικής και τη
δυνατότητα ύπαρξης μιας «ιδανικής μουσικής» (60 -
70 λέξεις).
Μονάδες 15
Β1) Να επιλέξετε τη σωστή
απάντηση σε κάθε μια από τις παρακάτω προτάσεις, οι
οποίες βασίζονται στο κείμενο 1
(μία μόνο από τις προτεινόμενες απαντήσεις είναι σε
κάθε περίπτωση ορθή).
1) «η τέχνη δεν μπορεί να οριστεί
από την ηθική μιας κοινωνίας σε μια δεδομένη
ιστορική στιγμή» (4η §). Με τα
εισαγωγικά ο αρθρογράφος επιχειρεί:
i) Να δηλώσει μεταφορικά το νόημα
της φράσης της EXPE.
ii) Να μεταφέρει αυτούσια τα
λόγια της EXPE.
iii) Να δηλώσει την ειρωνική του
διάθεση προς την EXPE.
2) «ελλιπή εξοικείωση» (4η §). Να
μεταφέρετε το παραπάνω σύνολο στη γενική
ενικού:
i) ελλιπή εξοικείωσης
ii) ελλιπής εξοικείωσης
iii) ελλιπούς εξοικείωσης
3) «η τέχνη...οφείλει να έχει ένα
μήνυμα, να διδάσκει κάτι» (4η §). Ο συντάκτης
δηλώνει:
i) την αναγκαιότητα
ii) τη βεβαιότητα
iii) τον σαρκασμό
4) «Οι ασφυκτικές κοινωνικές
συνθήκες δημιούργησαν το έδαφος για να
γραφτούν παραβατικοί ύμνοι» (3η
§). Ο Saske χρησιμοποιεί την παθητική σύνταξη
για:
i) Να δώσει έμφαση στο
υποκείμενο.
ii) Να δώσει έμφαση στην πράξη.
iii) Να κάνει το ύφος πιο άμεσο,
ζωντανό και παραστατικό.
5) «αυτοί οι καλλιτέχνες δεν θα
έβρισκαν ανταπόκριση και κοινό, αλλά θα
περιθωριοποιούνταν (6η §). Η λέξη
«περιθωριοποιούνταν» στο παραπάνω γλωσσικό
περιβάλλον έχει ως συνώνυμη τη
λέξη:
i) προπηλακίζονταν
ii) στηλιτεύονταν
iii) απομονώνονταν
Μονάδες 10
Β2α) Πώς συμβάλλει το ερώτημα της
δεύτερης παραγράφου του κειμένου 1 στην
οργάνωση του υπόλοιπου κειμένου;
Μονάδες 10
Β2β) Για ποιον λόγο ο συντάκτης
του κειμένου 1 παραθέτει τα λόγια του Saske στην
τρίτη παράγραφο;
Μονάδες 10
Β3) Σας δίνονται τρία
χωρία/περίοδοι από το κείμενο της εργασίας των μαθητών. Να
τα ξαναγράψετε, αποκαθιστώντας τα
προβλήματα στη διατύπωση/έκφραση
(συντακτικά λάθη, γραμματικά
λάθη, ορθογραφικά λάθη, λάθη στα σημεία στίξης,
κ.ά.):
i. «Μάλιστα τονίζεται πως στην
προκειμένη περίπτωση δεν παίζει κανένα ρόλο το
κοινωνικό status τους εφήβους»
(μονάδες 3).
ii. «Πολλοί πιστεύουν πως με ότι
ασχολούμαστε, είτε αυτό είναι η μουσική, είτε το
διάβασμα είτε κάποιος άλλος
ψυχαγωγικός τρόπος, αναπόφευκτα επηρεάζει και τον
τρόπο ζωής μας» (μονάδες 5).
iii. «Όσοι νέοι λοιπόν τους
αρέσει η metal» (μονάδες 2)
Μονάδες 10
Γ) Πώς συνδέει τη μουσική με την
αγάπη το ποιητικό υποκείμενο στο κείμενο 3;
Πιστεύετε ότι η σημερινή μουσική
αντιπροσωπεύει αυτά τα αισθήματα; Να γράψετε
το ερμηνευτικό σας σχόλιο σε
150-200 λέξεις.
Μονάδες 15
Δ) «Η τέχνη είναι η ρηχή και
μονοδιάστατη αντανάκλαση της κοινωνίας και οφείλει
να έχει ένα μήνυμα, να διδάσκει
κάτι». Συμφωνείς ή διαφωνείς με την παραπάνω
άποψη; Να αναπτύξεις τις σκέψεις
σου σε ένα κείμενο που θα δημοσιεύσεις στο
προσωπικό σου ιστολόγιο (350-400
λέξεις).
Μονάδες 30