Άρθρο

Τι είναι:
Το άρθρο κινείται στον χώρο της ερμηνευτικής δημοσιογραφίας. Είναι δημοσίευμα σε εφημερίδα ή περιοδικό που πραγματεύεται ένα ειδικό, επίκαιρο θέμα γενικού ενδιαφέροντος. Οι δημοσιογράφοι αναλύουν γεγονότα και σχολιάζουν τις κυριότερες ειδήσεις. Συχνά ωστόσο στον τύπο, εκτός από τις δημοσιογράφους, αρθρογραφούν και άλλοι, π.χ. επιστήμονες, συγγραφείς, πολιτικοί, καλλιτέχνες, ως ιδιαίτεροι ή περιστασιακοί συνεργάτες, για να εκφράσουν τις απόψεις της για ποικίλα θέματα που αφορούν την επικαιρότητας. Το άρθρο είναι συνήθως συντομοτερο από το δοκίμιο. Πρέπει να τονίσουμε ότι τα ερμηνευτικά άρθρα έχουν πολλά κοινά σημεία με το δοκίμιο.

Πομπός:
Αρθρογράφος-μαθητής
Αυτό που ζητείται συνήθως από σένα είναι να συντάξεις ένα ερμηνευτικό άρθρο, το οποίο θα δημοσιευτεί σε κάποιο έντυπο και στο οποίο να διατυπώνεις τις απόψεις σου με αφορμή κάποιο θέμα ή γεγονός.

Θέματα-περιεχόμενο:

               •             Άλλοτε ζητείται να ερμηνεύσεις ένα φαινόμενο-πρόβλημα

               •             Άλλοτε να προβάλεις και να αιτιολογήσεις κάποια άποψη

               •             Άλλοτε να παρουσιάσεις σκέψεις/προβληματισμούς αναφορικά με κάποιο θέμα

 Σκοπός:
Ο σκοπός είναι να πείσεις για την ορθότητα των απόψεων σου, καθώς σχολιάζεις τα θέματα/γεγονότα.

Δημοσίευση
Το άρθρο υποθετικά θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα ή το περιοδικό του σχολείου σας ή σε κάποιο τοπικό ή μαθητικό έντυπο.

Αναγνώστης-δέκτης
Τα χαρακτηριστικά του αναγνωστικού κοινού εξαρτώνται από το είδος του εντύπου στο οποίο θα γίνει η δημοσίευση του άρθρου, διότι η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, οι κοινωνικές εμπειρίες και τα βιώματα διαφοροποιούν την προσέγγιση του άρθρου. Διαφορετικά απευθύνεσαι σε μαθητικό ή νεανικό αναγνωστικό κοινό και διαφορετικά σε αναγνωστικό κοινό ενηλίκων.

Γλώσσα-ύφος
Οι γλωσσικές επιλογές εξαρτώνται από το αναγνωστικό κοινό στο οποίο απευθύνεσαι:

               •Όταν το αναγνωστικό κοινό είναι μαθητές, το ύφος μπορεί να είναι απλό, φυσικό, ανεπιτήδευτο.

               •Όταν το αναγνωστικό κοινό είναι ενήλικες, το ύφος μπορεί να είναι τυπικό, επίσημο και θα υλοποιηθεί με τη χρήση λόγιου και ειδικού λεξιλογίου, τις συμβαίνει και στο αποδεικτικό δοκίμιο.

Τίτλος

Θέση του τίτλου
Ο τίτλος τοποθετείται στη μέση της σελίδας με πεζά γράμματα. Ο ρόλος του τίτλου είναι σημαντικός. Αποτελεί την πρώτη ένδειξη για το κείμενο που ακολουθεί.

Αναφορική δηλωτική χρήση της γλώσσας

               •Αναφορική/δηλωτική χρήση της γλώσσας - αναφορά του θέματος π.χ.

               •Η προστασία του περιβάλλοντος

               •             Παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων

               •             Η φτώχεια διώχνει τα παιδιά από το σχολείο

 Σκοπός τίτλου
Ένας εύστοχος τίτλος είναι περιγραφικός του κειμένου. Ο τίτλος που αναφέρεται στο θέμα του άρθρου προϊδεάζει τον αναγνώστη, τον ενημερώνει για το περιεχόμενο του άρθρου.

 Συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας

               •             Χρήση όρων με μεταφορική σημασία π.χ.:

               •             Το τίμημα της προόδου

               •             Η επέλαση του λειτουργικού αναλφαβητισμού

               •             Η πρόκληση της δια βίου μάθησης

               •             Χρήση λέξεων με συγκινησιακό φορτίο π.χ.:

               •             Ο εφιάλτης της βίας

               •             Μεταναστευτικό: τα τείχη του αίσχους

               •             Χρήση διλημματικών ερωτημάτων π.χ.:

               •             Κλωνοποίηση: ευλογία ή κατάρα;

               •             Δημοκρατία: πραγματικότητα ή φενάκη;

               •             Σχήματα λόγου (παραλληλισμός, οξύμωρο κ.λπ.) π.χ.:

               •             Το δίκαιο της πυγμής

               •             Πόλεμος για την επιβολή της ειρήνης

 

Πρόλογος

               1.           Εισαγωγική φράση (αναφορά στην επικαιρότητα ή στην αφορμή σύνταξης του άρθρου αν αναφέρεται στις οδηγίες παραγωγής λόγου)

               2.           Εισαγωγή στην έννοια/θέμα

               3.           Κατακλείδα: Το ζητούμενο

 

Ενδεικτικές εισαγωγικές φράσεις

               •             Ένα σοβαρό θέμα που απασχολεί την κοινή γνώμη είναι…

               •             Πολλή δημοσιότητα έχει προσλάβει στις μέρες μας το θέμα…

               •             Το θέμα… κυριαρχεί στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο.

               •             Πολλά άρθρα έχουν δει το φως της δημοσιότητας για το επίμαχο θέμα τ…

               •             Από τα πιο σοβαρά θέματα της επικαιρότητας είναι…

               •             Καθημερινά, πλέον, τόσο οι αναγνώστες του τύπου όσο και οι τηλεθεατές βομβαρδίζονται από ειδήσεις

               •             Στα δελτία των ειδήσεων, στα άρθρα των περιοδικών και των εφημερίδων κυριαρχεί το θέμα

               •             Πολλά ακούστηκαν και γράφτηκαν αυτές τις μέρες με αφορμή…

Παράδειγμα προλόγου

Ζητούμενα: Τώρα που έφτασε η στιγμή της αποφοίτησής σας από το Λύκειο, αξιοποιώντας τις εμπειρίες της σχολικής σας ζωής, να γράψετε ένα άρθρο για το περιοδικό του σχολείου σας, στο οποίο θα διατυπώνετε τεκμηριωμένα τις απόψεις σας για τις αλλαγές που θα θέλατε να γίνουν στο σχολείο, προκειμένου αυτό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας.

Στα δελτία των ειδήσεων, στα άρθρα των περιοδικών και των εφημερίδων κυριαρχεί το θέμα των αλλαγών στο κοινωνικό και οικονομικό προφίλ της σύγχρονης πραγματικότητας. Σπουδαίοι οικονομικοί ανταγωνισμοί οδηγούν στη διαμόρφωση του σύγχρονου ανταγωνιστικού πνεύματος, καθώς και νέες αναδυόμενες χώρες, δημιουργούν στρατηγές ανεργίας, και για νέα κοινωνική τάξη, αυτή των οικονομικών μεταναστών, αναπαράσταται στο παγκόσμιο προκαλεί κραδασμούς στα θεμέλια της κοινωνίας. Τα κοινωνικά προβλήματα οξύνονται, οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί βρίσκονται σε κρίση. Πώς μπορεί ο άνθρωπος, και ειδικότερα ο νέος, να επιβιώσει σε μια μάλλον ζοφερή πραγματικότητα; Υπάρχει διέξοδος στο διαφαινόμενο αδιέξοδο; Πιστεύουμε ότι με διαρθρωτικές και άλλες αλλαγές στον ευαίσθητο τομέα της Παιδείας θα μπορούσε το σημερινό κλίμα ανησυχίας να ανατραπεί. Πρέπει, όμως να προχωρήσουμε σε ριζικές και τολμηρές αλλαγές στο σχολείο προκειμένου αυτό να ανταποκριθεί αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας.

Κείμενο

Ζητούμενα: Πληροφορηθήκατε από τον ημερήσιο τύπο ότι σε ερευνητικό κέντρο πρόκειται να γίνουν πρωτοποριακά πειράματα Γενετικής και προβληματιστήκατε για τη χρήση των αποτελεσμάτων τους. Να γράψετε ένα άρθρο για το περιοδικό του σχολείου σας, στο οποίο να εκφράσετε τις αντιρρήσεις σας για ενδεχόμενη κακή εφαρμογή της γνώσης και να πιέσετε για επιτήρηση ότι είναι αναγκαίο η επιστήμη να βρίσκεται διαρκώς στην υπηρεσία του ανθρώπου. (500-600 λέξεις)

Αξιοποίηση της εισαγωγικής φράσης στον πρόλογο

Η γνώση στην υπηρεσία του ανθρώπου

Καθημερινά, πλέον, τόσο οι αναγνώστες του τύπου όσο και οι τηλεθεατές βομβαρδίζονται από ειδήσεις σχετικά με νέες επιστημονικές ανακαλύψεις. Νέα φάρμακα θεραπεύουν αασθένειες μέχρι τώρα ασθένειες, νέες εφαρμογές της Πληροφορικής διευκολύνουν κάθε πεδίο ανθρώπινης δράσης, νέοι ορίζοντες ανοίγονται στον χώρο της ιατρικής. Ιδιαίτερα μάστα και οι εφαρμογές της μοριακής βιολογίας και της γενετικής μπαίνουν δυναμικά στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Αλλάζει προς στα ελδείς της ανθρωπότητας ασφάλεια; Η κλωνοποίηση να επαπλούται να χειρότερα σενάρια επιστημονικής φαντασίας; Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε ότι πρόκειται να γίνουν πρωτοποριακά πειράματα γενετικής σε γνωστό ερευνητικό κέντρο και προβληματιστήκαμε τόσο για τη χρήση των αποτελεσμάτων τους όσο και γενικότερα για την ενδεχόμενη κακή εφαρμογή της γνώσης.

Οι νέοι ορίζοντες που ανοίχτηκαν για τον άνθρωπο με την πρόοδο των βιοιατρικών επιστημών και οι δυνατότητες που παρέχει η εντυπωσιακή αντιμετώπιση του επιστημονικού DNA έχουν γίνει αντικείμενο έντονων συζητήσεων αλλά οι επιστήμονες και διάνοια;, καθώς επιφέρεται η άποψη ότι οι εξελίξεις στον τομέα αυτόν επηρεάζουν συχνά την ίδια την αξία της ανθρώπινης ζωής. Η δημιουργία πανομοίοτυπων οργανισμών μέσω της κλωνοποίησης καταργεί τη μοναδικότητα του ανθρώπου και η δημιουργία ανθρώπινων εμβρύων με μόνο σκοπό την απόσπαση ερευνητικών. Ο άνθρωπος έχει μετατραπεί σε πειραματόζωο από ορισμένες φαρμακβίο μηχανίες και επιτήδευσα ιατρούς-ερευνητές, οι οποίοι με μόνο στόχο το κέρδος ή τη μαστοδοξία επιδιώκουν την «αθανασία» με κάθε τιμήμα. Η υπόσχεση «της αθανασίας» προκαλεί αβεβαιότητα και αγωνία για τις τύχες τους ανθρωπότητας, αφού πρόκειται για μια ακόμη περίπλοκη κατάσταση που τη διακατέχεται οι «ειδικοί».

 

Εκτός από τον εφιάλτη της ενδεχόμενης κλωνοποίησης ανθρώπινων όντων, ορισμένα τεχνολογικά επιτεύγματα έχουν υποβαθμίσει την αξία της ανθρώπινης ζωής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι σύγχρονες μέθοδοι βασανιστηρίων που υποβάλλουν τον άνθρωπο ως ανοκτεί και τον εκμηχανίζουν. Από την άλλη πλευρά, απειλούνται κατάφωρα οι ατομικές ελευθερίες. Κάμερες, δορυφόροι, παρακολουθήσεις μέσω στην ίδια την ζωή τους. Σύγχρονα κατασκοπευτικά συστήματα καθώς και όπλα καταστροφής (πυρηνικά-τυρικά) γίνονται αιτία ομαδικών θανάτων, κυβερνούν ουσιαστικά διάφορες εμπόλεμες περιοχές του πλανήτη, ενώ χωρίς έλεγχο και περιορισμό λειτουργούν εκκαά και εργοστάσια αυτές παράγουν, ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός των ρύπων με βρίσκον, οι ρύποι που προσβάλλουν που το περιβάλλον και έχουν προκαλέσει ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή, στερώντας ταυτόχρονα από τον άνθρωπο το δικαίωμα διαβίει σε ένα κατάλληλο και φιλικό για αυτόν περιβάλλον.

Η μέχρι σήμερα εφαρμογή των επιστημονικών επιτευγμάτων δημιουργεί έντονους προβληματισμούς και ανησυχίες για το μέλλον. Στόχος της επιστήμης είναι η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων, η επίλυση των πολλών και ποικίλων προβλημάτων της ανθρωπότητας. Η επιστήμη είναι αναγκαίο να υπηρετεί τον άνθρωπο.

Το αναμφισβήτητο επίπεδο ζωής στις τριτοκοσμικές χώρες αλλά και η υποβαθμισμένη ποιότητα ζωής στις ανεπτυγμένες χώρες επιβάλλουν την προσήλωση στη επιστημονική έρευνα και στη συμμετοχή των επιστημόνων στο αγωνιστικό κλίμα. Η απαντητική, η υπούλησης, η επαναλληπτικότητα, η ρίζωση, το οικολογικό προβλήμα, η ανθρωπιστικότερη πρόκληση για την επιστημονική κοινότητα και κυρίως για τους ερευνητές των θετικών επιστημών. Επομένως, είναι αναγκαίος ο περιορισμός της επιστημονικής έρευνας προς όφελος των μειονεκτούντων συμφερόντων και ο προσανατολισμός της προς όφελος της ανθρωπότητας. αφού -όπως συνηγορούμε- η γνώση είναι δύναμη. Αυτή η δύναμη υπεύθυνα να την αξιοποιήσουν οι επιστήμονες για την προαγωγή των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής της παγκόσμιας κοινότητας.

Η επιστήμη δεν είναι πολιτικά ουδέτερη. Οι επιστήμονες, ευαίσθητοι δέκτες των απειρίων της σύγχρονης εποχής, διαθέτουν τα εφόδια (πνευματικά, ψυχικά, ηθικά) αντίθετα από τον μέσο άνθρωπο, τον απλό πολίτη. Μπορούν, επομένως, ως πνευματικοί ηγέτες να αναλάβουν πρωτοβουλίες προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Κύριος σκοπός της επιστήμης, εκτός από τη βελτίωση των όρων ζωής, πρέπει να είναι και ο ξεπεκτρωμένος της ζωής, δηλαδή η αύξηση του ανθρώπου. Αυτή η ευθύνη βαρύνει τους επιστήμονες των κοινωνικών επιστημών, οι οποίοι μπορούν με την εκπλήκτευση της γνώσης, τη διαφώτιση της κοινής γνώμης και την ενεργητική παρουσία και συμμετοχή τους στην κοινωνική και πολιτική ζωή να λειτουργήσουν ως πρότυπα για την απαγκίστρωση του ανθρώπου από τον ψεχαστικό και ευδαιμονιστικό τρόπο ζωής.

Οι επιλογές της επιστημονικής κοινότητας έχουν αντανακλαστικές συνέπειες για την ανθρωπότητα, αφού οι επιστήμονες επισελέχνουν τις κύριες θέσεις στους κοινωνίας Γι’ αυτό οι πνευματικοί ηγέτες της κοινωνίας, ιδίως οι πολιτικοί, αφού τα γνωρίζουν, αυξάνουν από τη θέση που βρίσκονται και λόγω του ρόλου που παίζουν τα αποδυναμωμένα ότι τα κεκτημένα, μπορούν με τα εφόδια που διαθέτουν να συμβάλουν ώστε η επιστήμη να διευθύνει την υπηρεσία του ανθρώπου και όχι την υπηρεσία της ιδιοσυγκρασίας των οικονομικών προς όφελος των ελάχιστα ώστε η επιστήμη ώστε η επιστήμη του ανθρώπου, και όχι τα οικονομικά και πολιτικά συμφέρωντα, τα οποία δε είναι δυνατόν σημαντικές για ολόκληρη την οικουμένη.